<p>Khi làm bè bằng phao nhựa 35–250 lít của Nhựa Hoàng Phong, số phao được tính từ tổng tải bè phải đỡ. Theo FAO, mỗi lít nước ngọt bị phao chiếm chỗ đẩy lên khoảng 1 kg, trừ đi trọng lượng của chính quả phao. Với bè nuôi cá, FAO cho dây neo dài gấp 3–5 lần độ sâu nước.</p>
Bè nổi được khi phao bên dưới đủ sức đỡ khung, sàn, người và đồ, dù là phao của Nhựa Hoàng Phong hay phuy nhựa. Vì vậy, khi làm bè bằng phao nhựa, bạn nên tính số phao ngay từ lúc lên kích thước khung.
Phép tính dựa trên nguyên lý Archimedes: phao chiếm chỗ bao nhiêu lít nước thì được nước đẩy lên chừng ấy kg.
Một quả phao nổi được bao nhiêu kg?
FAO (Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc) có tài liệu kỹ thuật về lồng nuôi cá. Theo tài liệu này, mỗi lít nước ngọt bị chiếm chỗ cho lực đẩy khoảng 1 kg. Hãng phao Maadi Group dùng cùng mức này khi tính bến nổi.
Lực đẩy đó chưa phải sức nổi dùng được. FAO lấy lực đẩy theo phần thể tích ngập trừ đi trọng lượng của chính vật nổi. Hãng phao Taylor Made cũng tính như vậy. Trọng lượng sàn, khung "ăn" bớt vào sức nổi, phần còn lại mới chở được người và đồ.
Ngoài ra, Barr Plastics và Taylor Made đều ghi sức nổi hãng công bố được tính khi phao ngập hoàn toàn. Vì vậy, con số đó là mức tối đa lúc phao chìm hết, không phải tải nên đặt lên phao.
Tính số phao khi làm bè bằng phao nhựa
Barr Plastics và Maadi Group cùng chia tải của công trình nổi làm hai phần. Tải bản thân gồm khung, sàn, mái và đồ cố định. Tải dùng gồm người, hàng, thức ăn cho cá và những thứ đặt lên rồi lấy đi.
Các bước tính theo hai nguồn này:
- Cộng tải bản thân của từng ô bè hay từng đoạn sàn.
- Cộng tải dùng lớn nhất mà ô bè đó có thể phải chịu.
- Lấy sức nổi của một quả phao: thể tích (lít) trừ trọng lượng vỏ (kg).
- Chia tổng tải cho sức nổi một quả, làm tròn lên, rồi rải số phao đó đều dưới ô bè.
Với phao trong nhóm phao làm bè nuôi cá, nhà nổi, bạn lấy thể tích trừ trọng lượng vỏ của cỡ định dùng.
Vì sức nổi ở bước 3 tính lúc phao ngập hết, Maadi Group khuyên tính dư thêm một phần so với số vừa chia. Barr Plastics cũng lưu ý phao không được thiết kế để ngập hết; phao chìm sát mặt nước làm sàn mất ổn định.
Số liệu tham khảo khi làm bè nổi
| Đại lượng | Giá trị tham khảo | Nguồn |
|---|---|---|
| Lực đẩy của nước ngọt | Khoảng 1 kg cho mỗi lít bị chiếm chỗ | FAO, Maadi Group |
| Tải dùng thiết kế cho bến nổi dân dụng | Khoảng 98–146 kg/m² (20–30 pound mỗi foot vuông) | Quy định bến nổi ở quận Prince William (Virginia) và thành phố Portland (Mỹ) |
| Độ cao sàn bến nổi trên mặt nước | Khoảng 30–35 cm | Barr Plastics, Maadi Group |
| Dây buộc phuy vào khung bè | Dây cỡ khoảng 5 mm, quấn nhiều vòng | FAO (hai tài liệu lồng nuôi cá) |
| Chiều dài dây neo | Gấp 3–5 lần độ sâu nước | FAO (hai tài liệu lồng nuôi cá) |
| Tổng khối lượng neo | Ít nhất 1,5 lần trọng lượng công trình nổi | FAO (hai tài liệu lồng nuôi cá) |
Mức tải dùng trong bảng lấy từ quy định bến nổi ở Mỹ, chỉ để tham khảo. Bè nuôi cá chất thêm lưới, thức ăn và người làm việc nên cần tính theo tải thật của từng bè.
Bố trí phao nhựa dưới khung bè
Theo FAO, phao nên đặt dưới các dầm, dọc theo cạnh bè. Tài liệu của Taylor Made cũng khuyên rải phao quanh chu vi và xếp đối xứng. Nhờ vậy, bè nổi cân và mớn nước đều ở các phía.
Cách gắn phao còn tùy dáng phao. Trong nhóm phao của Nhựa Hoàng Phong:
- Phao nhựa 35 lít có tai ở hai đầu, thường buộc cách quãng dọc dây trục giàn nuôi hàu, trai.
- Phao nhựa 50 lít có tai ở các góc thân, buộc thẳng được vào khung bè.
- Phao nhựa 150 lít, hai mã phao 200 lít P01 và phao 200 lít P02, cùng phao nhựa 250 lít là các cỡ lớn. Các phao này đặt dưới khung làm đế cho bè và sàn nhà nổi.
Khung bè làm bằng gì?
Theo hai tài liệu lồng nuôi cá của FAO, khung gỗ phổ biến ở bè quy mô nhỏ vì dễ tìm. Khung sắt chịu va đập tốt hơn nhưng bị ăn mòn nhanh trong nước mặn, nước lợ. Khung thép hay ống nhựa HDPE (polyetylen mật độ cao) bền hơn, đổi lại tốn kém hơn.
Buộc phao vào khung
FAO hướng dẫn buộc mỗi phuy vào khung bằng dây khoảng 5 mm, quấn nhiều vòng rồi thắt nút chắc. Nút vặn của phuy phải kín nước; FAO khuyên bôi keo silicone lên ren nắp trước khi vặn chặt.
Neo bè nổi
Bè không neo sẽ trôi theo gió và dòng nước. Cả hai tài liệu của FAO đều cho dây neo dài gấp 3–5 lần độ sâu nước. Tài liệu lồng nuôi ở Singapore của FAO tính độ sâu này lúc triều cường.
Tổng khối neo nên nặng ít nhất 1,5 lần trọng lượng công trình nổi. Tài liệu Singapore ghi mức 1,5–2 lần.
Dùng thùng phi nhựa cũ làm phao cần lưu ý gì?
Phuy nhựa đã qua sử dụng hay được tận dụng làm phao, nhưng thùng có thể còn dư lượng chất cũ. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) lưu ý phuy rỗng vẫn có thể còn sót chất nguy hại. Công ty xử lý chất thải Enva cũng nêu điều này.
Vì vậy, phuy cũ nên được súc hết chất cũ và vặn kín nút trước khi buộc vào bè trên vùng nước nuôi. Ở Mỹ, Cơ quan Thung lũng Tennessee (TVA) cấm dùng phuy đã qua sử dụng làm phao trên các hồ do TVA quản lý.
Câu hỏi thường gặp
Phao làm bè trên biển nổi khác trên sông, hồ không?
Có, nhưng chênh không nhiều. Theo số liệu của Đại học California San Diego và Engineering ToolBox, nước biển đặc hơn nước ngọt khoảng 2–3%. Vì thế, cùng một quả phao chịu lực đẩy lớn hơn chừng ấy.
FAO dùng hệ số 1,02 cho nước biển khi tính sức nổi lồng nuôi cá. Vì mức chênh nhỏ, tính theo nước ngọt cho bè trên biển sẽ để lại một ít sức nổi dư.
Có nên dùng thùng phuy sắt làm phao bè không?
Theo FAO, phuy sắt nặng hơn phuy nhựa cùng thể tích nên sức nổi dùng được thấp hơn. Thân sắt còn bị ăn mòn, nhất là ở nước mặn, nên phải sơn và kiểm tra thường xuyên. Trong khi đó, phuy nhựa nhẹ hơn và không bị ăn mòn như thân sắt.
Thiếu vài quả phao thì bè có chìm không?
Có thể. Theo FAO, lồng bè thiếu sức nổi có thể chìm khi chỉ một quả phao bị hỏng. Một quả phao thủng cũng làm phần bè phía trên lệch xuống, kéo cả hệ mất cân bằng. Vì thế, số phao nên tính dư so với tổng tải, và quả phao hỏng cần được thay sớm.
Phao cho bè nuôi cá, cầu phao hay nhà nổi
Trước khi hỏi phao, bạn nên đo sẵn khung bè và định trước cách buộc phao vào khung. Có hai điều ấy, bạn chọn được nhanh hơn giữa các cỡ 35–250 lít khi gọi 0972.804.827 (có Zalo) hoặc hotline 0964.830.837.
